نکاح فاسد واثر آن در ارث زوجه

 

گفتیم عقد نکاح صحیح مجب وراثت زوجین از یکدیگر میشود بنابراین اگرعقد نکاحی که واقع شده به جهتی باطل باشد اصولا"نتیجه ای برآن مترتب نیست علی القاعده هیچیک از طرفین از احکام نکاح وحقوقی که ازآن ناشی می شود نمی توانند استفاده کنند. بنابراین در نکاح فاسد حق وراثت هم برایزوجین بوجود نمی اید موضوع اثر نکاح فاسد در ارث زوجه (وزوج)بررسی می شود:

 

الف- ارث محبوس درنکاح فاسد

 

معمولا" فقها ذیل مبحث ارث.فصلی راتحت عنوان ((میراث محبوس))قرار داده وبا این فرض که بین زردتشتیان نکاح با محارم مانند مادر خواهر ودختران جایز است بحث می کنندکه ایا این گونه نکاح که از نظر اسلام باطل شمرده می شودولی در مذهب انها صحیح است دارای آثار واحکام نکاح صحیح است واز جمله موجب ارث می گردد یا نه؟ واگر دعوائی در این خصوص در محاکم اسلامی مطرح شود قاضی دادگاه براساس چنین نکاحی حکم به توارث نماید یا خیر؟ جمعی از فقهای مشهور نکاحی را که طبق مذهب مجوسان صحیح ولی از نظر ما باطل است هم ازلحاظ نسب موجب توارث می دانند.

روایت مشهوری نیز از حضرت علی(ع) نقل شده که در مورد شخصی مجوسی که با مادر.خواهریا دخترش ازدواج می نمودهم از لحاظ زوجیت وهم ازلحاظ قرابت مادری و........ به اوارث می داد.

قانون مدنی معترض این موضوع نشده ولی به نظر می رسد با توجه به اینکه بسیاری از فقها نکاحی راکه در مذهب زردتشتیان صحیح است ولو از نظر اسلام باطل باشد در واقع در حکم صحیح دانسته وبین خودشان آن را

دارای اثروموجب ارث می دانند وبا عنایت به ماده واحده قانون(( اجازه رعایت احوال شخصیه ایرانیان غیر شیعه در محاکم )) مصوب مرداد 1312باید گفت اگر چنین دعوائی در محاکم مطرح شود دادگاه باید به عنوان زوجیت حاصله از این نکاح به وراثت حکم کند. ماده واحده مزبور مقررمی دارد:((نسبت به احوال شخصیه وحقوق ارثیه و وصیت ایرانیان غیر شیعه که مذهب انان به رسمیت شناخته شده محاکم باید قواعد وعادات مسلمه متداوله در مذهب آنان راجز درمواردی که مقررات قانون راجع به انتظامات عمو.می باشد به طریق ذیل رعایت ننمایید :

1-در مسائل مربوط به نکاح وطللاق قواعد مسلمه متداوله در مذهبی که شوهر پیرو آن است.

در مسائل مربئط به ارث ووصیت عادات وقواعد مسلمه متداوله در مذهب متوفی...

 

ب- حکم میراث مسلمین در نکاح فاسد

فقها در مبحث ارث مجوس متعرض اثر نکاح فاسد در توارث بین مسلمین می شوند وجملگی معتقدند نکاح فاسد موجب وراثت زن و.شوهر از یکدیگر نمی شود.بنابراین اگر عقد نکاحی باطل باشد ولو بعد از مدتها بطلان آن معلوم می گردد وزن شوهر یا یکی از انها هم جاهل به بطلان عقد با شند به هر حال به عنوان زوج وزوجه از یکدیگر ارث نمی برند.جمله:(( المسلم لایرث بالسبب الفاسد اجماعا"))یعنی (( به اجماع فقهاءمسلمان به موجب سبب فاسد ارث نمی برد)). تقریبا"در اغلب کتب فقهی به دنبال بیان ارث زوجه مجوس آمده است.

بدین ترتیب اگر کسی مثلا" با مادر رضاعی خویش یا با زنی که در عده دیگری است ولو اشتباها" یا به خاطر جهل به حکم ازدواج کند یا مثلا"عقد نکاح را به صورت معلق منعقد نماید این عقد باطل وموجب برقراری ارث بین زن ومرد به عنوان زوج وزوجه نمی شود هر چند ممکن است نسب ناشی از چنین نکاحی که اصطلاحا" به آن ((نسب فاسد)) گفته می شود موجب وراثت گردد وآن در صورتی است که نسب ماشی از وطی به شبهه باشد یعنی اگر مرد و زن هر دویا یکی از آنها عالم  به بطلان عقد وفساد نکاح نباشد ودر اثر رابطه زناشوئی آنان فرزندی بوجود آید این فرزند ((ولد شبهه)) نامیده می شود واز پدر ومادر یا یکی از آنها (آنکه جاهل به بطلان بوده) ارث می برد وآنها هم ار اوارث می برند.