زندان در ایران
زندان درايران
تاقبل از مشروطيت طرز اجراي مجازات ووضع زندانهادرايران بسيار رقت انگيز بوده است ، حل وفصل كليه دعاوي اعم از جزائي ومدني باحكام بود( تفاوتي بين امور جزائي ومدني نبود) پس ازصدور دستورد از طرف حاكم ، فراش باشيها كه داراي لباسهاي خوف آور بودند وبكمك معاونين خود كه فراش ناميده ميشدند پاي كسي را كه حاكم دستور ميداد به غل وزنجير مي بستند وتا سرحد مرگ باو شلاق ميزدند ويا او را مورد آزار وشكنجه قرارميدادند زندانها نيز بيشتر بسياه چالها شبيه بوده ومحل آن درقورخانه فعلي بود.
درزمان ناصرالدين شاه شخصي بنام (( كنت دوفور)) اطريشي براس اصلاح زنندانها بايران دعوت شد كه متاسفانه بعلت مخالفت وكارشكني اشخاص متنفذ دركارخود موفق نشد پس از جنگ بين الملل اول شخصي بنام (( وستاهل)) كه اهل سوئد بود براي اصلاح پليس وزندانها بايران آمد كه تا اندازه اي توانست دركارخود موفق شود وبوضع پليس وزندانها سروصورتي بدهد.
اولين كاراو برداشتن غل وزنجير ازدست وپاي زندانيان بود(( طبق آئين نامه اي كه تنظيم كرد لباسهناي زندانيان را متحدالشكل نمود براي آنها ساعات كار وملاقات تعيين نمود واز لحاظ غذاوبهداشت ونيز دروضع زندانيان تا اندازه اي بهبودحاصل شد.
اصلاحات اساسي عدليه ايران را بايد مرهون زحمات مرحوم داور دانست كه درزمان رضا شاه كبير با علاقه وكوشش فراروان باصلاح آن اقدام نمود.
طبق آئين نامه اي كه تنظيم شد ومشتمل بر5 فصل و38 ماده بود ه زندان محكومين ازمظنونين جدا كرديد وبين محبس وتوقيفگاه عبارت از حفاظت مظنونين ومتهمين است )) همچنين براي محكومين ومظنونين حق ملاقات شناخته شد وكساني كه بسن 18 سالگي نرسيده بودند ازساير مجرمين جداودردارالتاديب نگهداري شدند . روساي تشكيلات نظميه موظف شدند نظر بنوع محكوميت ومدت حبس محبس هاي جدا معين نمايندوزندان زنان نيز جداگانه باشد.
صدمات بدني وزجروشكنجه بمحكومين ومحبوسين از طرف هريك از مامورين ممنوع گرديد. بموجب همين آئين نامه بمحض اينكه مدعي العموم يا مستنطق محبوس وتوقيف شده را بخواهند مامورين زندان موظف شدند آنان را دراختياردادرسان قراردهند وضعيت كلي زندانها درايران بترتيب زير است:
1- زندانهاي تهران
زندانهايي كه درتهران وجوددارد بقرارذيل است:
1-ندامتگاه مركزي(زندان قصر)
2-زندان جديد قزل حصار
3-كانون جديداصلاح وتربيت براي اطفال بزهكار
4-بازداشتگاه موقت شهرباني
5-بازداشتگاه كاخ دادگستري
6-ندامتگاه نسوان(زندان زنان)
7-زندان قزل قلعه
5- زندان اداره ثبت، اداره گمرك راآهن.
زندان قصر
زندان قصر يا ندامتگاه مركزي درسال 1306 هجري درتهران ساخته شده است واز7 قسمت تشكيل ميشودكه به بندهاي مختلفي تقسيم ميگردد وهزبند مشتمل برچند اطاق است.
اين زندان داراي برق لوله كشي، حمام، بيمارستان وكارگاههاي مختلف حرفه اي مانند: قالي بافي ، فلزكاري، كفاشي، پارچه بافي، تجاري وكارهاي دستي ميباشد
چون تعداد مجرمين هرسال روبافزايش بود وزندان قصر گنجايش بيش از هزارزنداني رانداشت زندانهاي ديگري دركنارآن ساخته اند كه بنام زندانهاي شماره 2 وشماره 3 وزندان زنان ناميده ميشود.
زندان شماره 2 كه درسال 1337 ساختمان آن تمام شده بچهارقسمت تقسيم گرديده كه قسمتي از آن به بندها واطاقهاي مختلف تقسيم شده درقسمتي ديگر حمام، سالن كنفرانس، تاتر، زمين ورزش ساخته شده است .
زندان شماره 3 درسال 1332 ساخته شده
2-ندامتگاه زنان
ندامتگاه زنان درسال 1332 درزندان قصرساخته شد كه داراي بيمارستان زايشگاه وحمام ميباشد عده اي ازمامورين اين زندان ازبين زنان انتخاب شده اند.
ضمنا بايد متذكر شد كه درزندان قصر سلولهاي انفرادي براي محكومين ناراحت وجوددارد.
3-زندان جديد قزل حصار
اين زندان بين راه كرج وقزوين قراردارد كه جديدا ايجاد شده زنداني است ازلحاظ ساختمان بسيارمدرن كه رعايت كليه اصول بهداشتي درساختمان آن شده است دراين زندان سالن كنفرانس، سينما، سالن ورزش، مدرسه، شش كلاسه ووسائل بهداشتي براي زندانيان بيمارايجاد نموده اند.
دراين زندان بيشتر محكومين بحبس هاي طويل المدت كه داراي حسن سلوك باشند نگهداري ميشوند اين زندان داراي كارگاههاي مختلف ميباشد كه براي استفاده زندانيان آماده بهره برداري شده است واز طرفي براي اولين باردرايران دراين زندان مزرعه كشاورزي ايجاد كرده اند كه زندانيان درآن كارمي كنند.
4 –كانون جديد اصلاح وتربيت براي افراد بزهكار
درسال 1332 زنداني بنام دارالتاديب درزندان قصر ساخته شد كه بدارالتاديت شماره 1 و2 موسوم گرديد.
دارالتاديب شماره 1 مخصوص جوانان بين 18 تا25 سال ودارالتاديب شماره 3 مخصوص اطفال كمتر از18 سال بود كه از لحاظ آموزشي وبهداشتي تااندازه اي مجهز ميبود ولي وجود يك كانون تربيتي كه از هرجهت مجهز بوسائل بهداشتي، تربيتي، آموزشي وورزشي باشد لازم بنظر ميرسيد مخصوصا كه دارالتاديب ازلحاظ جا براي اطفال بزهكار كه هرروز تعداد آنان روبه افزايش بود كافي بنظر نميرسيد ، بهمين جهت تصميم گرفته شد كه كانوني بنام كانون اصلاح وتربيت براي اطفال بزهكارساخته شود ، چند سال پيش كانون جديد اصلاح وتربيت براي اطفال بزهكار كه از لحاظ بهداشتي، آموزشي، وتربيتي كاملا مجهز ميباشد دركوي كن ساخته وافتتاح شد اين امر يكي ازقدمهاي مفيدي است كه براي اصلاح وتربيت صغار بزهكار برداشته شده، كه ازهرجهت درخور تحسين است .
5-بازداشتگاه موقت شهرباني
بازداشتگاه موقت شهرباني براي نگاهداري متهمين است ولي گاهي بعلت نبودن جا عده اي از محكومين را نيز درآن جاي ميدهند.
6.- بازداشتگاه موقت كاخ دادگستري
بازداشتگاه كاخ دادگستري مجهز بدستگاه حرارت مركزي وسرويس مجهز پزشكي وتااندازه اي داراي ساير تجهيزات لازم ميباشد.
7-زندان قزل قلعه
اين زندان مربوط به ستاد ارتش است فعلا عده اي اززندانيان سياسي وگاهي نظامي دراين زندان محبوس ميشوند وبا تعميراتي كه دراين زندان بعمل آمده است تا اندازه اي مجهز ميباشد.
8-زندان اداره ثبت
دراداره ثبت زنداني براي كسانيكه بمناسبت عدم پرداخت ديون خود زنداني مي گردند وجوددارد ، ضمنا بايدمتذكر شد كه بنگاه راه آهن وگمرك نيز زندان مخصوص براي خود ساخته اند.
2- وضع زندان درشهرستانها
زندانها درشهرستانها بيشتر درخانه هاي قديمي مستقراست، اين ساختمانها براي اين منظور اجاره يا خريداري شده اند.
طبق طرحي كه چند سال پيش تهيه گرديد ه دراكثر مراكز استان زندانهائي مدرن بايد ايجاد گرددخوشبختانه تاكنون درچند مراكز استان بوضع رقت بارزندانهاي قديم خاتمه داده شده وزندانهاي نسبتا مدرن ومجهز ساخته شده است كه تااندازه اي مجرمين ومحكومين از نظر جرمي كه مرتكب شده اند تقسيم بندي شده ونيز ازنظر بهداشتي وآموزشي وتربيتي بوضع آنها توجه شده است.دركرمانشاه نيرزندان جديدي درحال ساختمان ميباشد
***********
ازآنچه تاكنون درباره جنبه تاريخي مجازات ، سيستم هاي مختلف زند
زندان دركشورهاي مختلف نگاشته شد چنين ميتوان نتيجه گرفت كه
امروزهدف از مجازات وطرز اجراي آن درباره مجرمين يا سابق كاملا
تفاوت دارد زيرا درحال حاضر بعلت ازدياد تبهكاران ومجرمين و
كيفيت ارتكاب جرم ازطرف آنها وخطري كه براي اجتماع دارند،
تحول اساسي درطرز تفكر علماي حقوق، مربيان امور تربيتي و
اجتماعي ومكاتب مختلف جزائي وقانونگزاران كشورهاي مترقي
ومسئولين دستگاههاي قضائي ممالك پيشرفته درباره مبارزه با
مجرمين بوجود آمده است زيرا همه معتقدند مجرم رابايد بعنوان
يك بيمارشناخت وازطريق آموزش وتربيت ومعالجه اورا اصلاح نمود
ونبايد مانند سابق با روشهاي غير انساني وخشن ومجازاتهاي شديد و
بدون اثر بيماري آنان را تشديد كرد وباروحيه اي خطرناكتر باجتماع
بازگرداند بهمين جهت درزمان حاضر مفهوم زندان قلعه محدود و
مستحكمي نيست كه عده اي را بنام زنداني دراطاقهاي تنگ وتاريك
وبطور دسته جمعي زنداني نمود ودرباره آنها مجازاتهاي شديد اعمال
نمود، بلكه امروز زندان يك موسسه تربيتي وآموزشي ودرماني است
كه با توجه به شخصيت ونوع جرم وسن مجرمين آنها را درزندانهاي
مخصوص نگهداري وبااجراي برنامه هاي اصولي درتربيت واصلاح
آنان همانطوريكه قبلا شرح داده شد كوشش مينمايند.
تاقبل از مشروطيت طرز اجراي مجازات ووضع زندانهادرايران بسيار رقت انگيز بوده است ، حل وفصل كليه دعاوي اعم از جزائي ومدني باحكام بود( تفاوتي بين امور جزائي ومدني نبود) پس ازصدور دستورد از طرف حاكم ، فراش باشيها كه داراي لباسهاي خوف آور بودند وبكمك معاونين خود كه فراش ناميده ميشدند پاي كسي را كه حاكم دستور ميداد به غل وزنجير مي بستند وتا سرحد مرگ باو شلاق ميزدند ويا او را مورد آزار وشكنجه قرارميدادند زندانها نيز بيشتر بسياه چالها شبيه بوده ومحل آن درقورخانه فعلي بود.
درزمان ناصرالدين شاه شخصي بنام (( كنت دوفور)) اطريشي براس اصلاح زنندانها بايران دعوت شد كه متاسفانه بعلت مخالفت وكارشكني اشخاص متنفذ دركارخود موفق نشد پس از جنگ بين الملل اول شخصي بنام (( وستاهل)) كه اهل سوئد بود براي اصلاح پليس وزندانها بايران آمد كه تا اندازه اي توانست دركارخود موفق شود وبوضع پليس وزندانها سروصورتي بدهد.
اولين كاراو برداشتن غل وزنجير ازدست وپاي زندانيان بود(( طبق آئين نامه اي كه تنظيم كرد لباسهناي زندانيان را متحدالشكل نمود براي آنها ساعات كار وملاقات تعيين نمود واز لحاظ غذاوبهداشت ونيز دروضع زندانيان تا اندازه اي بهبودحاصل شد.
اصلاحات اساسي عدليه ايران را بايد مرهون زحمات مرحوم داور دانست كه درزمان رضا شاه كبير با علاقه وكوشش فراروان باصلاح آن اقدام نمود.
طبق آئين نامه اي كه تنظيم شد ومشتمل بر5 فصل و38 ماده بود ه زندان محكومين ازمظنونين جدا كرديد وبين محبس وتوقيفگاه عبارت از حفاظت مظنونين ومتهمين است )) همچنين براي محكومين ومظنونين حق ملاقات شناخته شد وكساني كه بسن 18 سالگي نرسيده بودند ازساير مجرمين جداودردارالتاديب نگهداري شدند . روساي تشكيلات نظميه موظف شدند نظر بنوع محكوميت ومدت حبس محبس هاي جدا معين نمايندوزندان زنان نيز جداگانه باشد.
صدمات بدني وزجروشكنجه بمحكومين ومحبوسين از طرف هريك از مامورين ممنوع گرديد. بموجب همين آئين نامه بمحض اينكه مدعي العموم يا مستنطق محبوس وتوقيف شده را بخواهند مامورين زندان موظف شدند آنان را دراختياردادرسان قراردهند وضعيت كلي زندانها درايران بترتيب زير است:
1- زندانهاي تهران
زندانهايي كه درتهران وجوددارد بقرارذيل است:
1-ندامتگاه مركزي(زندان قصر)
2-زندان جديد قزل حصار
3-كانون جديداصلاح وتربيت براي اطفال بزهكار
4-بازداشتگاه موقت شهرباني
5-بازداشتگاه كاخ دادگستري
6-ندامتگاه نسوان(زندان زنان)
7-زندان قزل قلعه
5- زندان اداره ثبت، اداره گمرك راآهن.
زندان قصر
زندان قصر يا ندامتگاه مركزي درسال 1306 هجري درتهران ساخته شده است واز7 قسمت تشكيل ميشودكه به بندهاي مختلفي تقسيم ميگردد وهزبند مشتمل برچند اطاق است.
اين زندان داراي برق لوله كشي، حمام، بيمارستان وكارگاههاي مختلف حرفه اي مانند: قالي بافي ، فلزكاري، كفاشي، پارچه بافي، تجاري وكارهاي دستي ميباشد
چون تعداد مجرمين هرسال روبافزايش بود وزندان قصر گنجايش بيش از هزارزنداني رانداشت زندانهاي ديگري دركنارآن ساخته اند كه بنام زندانهاي شماره 2 وشماره 3 وزندان زنان ناميده ميشود.
زندان شماره 2 كه درسال 1337 ساختمان آن تمام شده بچهارقسمت تقسيم گرديده كه قسمتي از آن به بندها واطاقهاي مختلف تقسيم شده درقسمتي ديگر حمام، سالن كنفرانس، تاتر، زمين ورزش ساخته شده است .
زندان شماره 3 درسال 1332 ساخته شده
2-ندامتگاه زنان
ندامتگاه زنان درسال 1332 درزندان قصرساخته شد كه داراي بيمارستان زايشگاه وحمام ميباشد عده اي ازمامورين اين زندان ازبين زنان انتخاب شده اند.
ضمنا بايد متذكر شد كه درزندان قصر سلولهاي انفرادي براي محكومين ناراحت وجوددارد.
3-زندان جديد قزل حصار
اين زندان بين راه كرج وقزوين قراردارد كه جديدا ايجاد شده زنداني است ازلحاظ ساختمان بسيارمدرن كه رعايت كليه اصول بهداشتي درساختمان آن شده است دراين زندان سالن كنفرانس، سينما، سالن ورزش، مدرسه، شش كلاسه ووسائل بهداشتي براي زندانيان بيمارايجاد نموده اند.
دراين زندان بيشتر محكومين بحبس هاي طويل المدت كه داراي حسن سلوك باشند نگهداري ميشوند اين زندان داراي كارگاههاي مختلف ميباشد كه براي استفاده زندانيان آماده بهره برداري شده است واز طرفي براي اولين باردرايران دراين زندان مزرعه كشاورزي ايجاد كرده اند كه زندانيان درآن كارمي كنند.
4 –كانون جديد اصلاح وتربيت براي افراد بزهكار
درسال 1332 زنداني بنام دارالتاديب درزندان قصر ساخته شد كه بدارالتاديت شماره 1 و2 موسوم گرديد.
دارالتاديب شماره 1 مخصوص جوانان بين 18 تا25 سال ودارالتاديب شماره 3 مخصوص اطفال كمتر از18 سال بود كه از لحاظ آموزشي وبهداشتي تااندازه اي مجهز ميبود ولي وجود يك كانون تربيتي كه از هرجهت مجهز بوسائل بهداشتي، تربيتي، آموزشي وورزشي باشد لازم بنظر ميرسيد مخصوصا كه دارالتاديب ازلحاظ جا براي اطفال بزهكار كه هرروز تعداد آنان روبه افزايش بود كافي بنظر نميرسيد ، بهمين جهت تصميم گرفته شد كه كانوني بنام كانون اصلاح وتربيت براي اطفال بزهكارساخته شود ، چند سال پيش كانون جديد اصلاح وتربيت براي اطفال بزهكار كه از لحاظ بهداشتي، آموزشي، وتربيتي كاملا مجهز ميباشد دركوي كن ساخته وافتتاح شد اين امر يكي ازقدمهاي مفيدي است كه براي اصلاح وتربيت صغار بزهكار برداشته شده، كه ازهرجهت درخور تحسين است .
5-بازداشتگاه موقت شهرباني
بازداشتگاه موقت شهرباني براي نگاهداري متهمين است ولي گاهي بعلت نبودن جا عده اي از محكومين را نيز درآن جاي ميدهند.
6.- بازداشتگاه موقت كاخ دادگستري
بازداشتگاه كاخ دادگستري مجهز بدستگاه حرارت مركزي وسرويس مجهز پزشكي وتااندازه اي داراي ساير تجهيزات لازم ميباشد.
7-زندان قزل قلعه
اين زندان مربوط به ستاد ارتش است فعلا عده اي اززندانيان سياسي وگاهي نظامي دراين زندان محبوس ميشوند وبا تعميراتي كه دراين زندان بعمل آمده است تا اندازه اي مجهز ميباشد.
8-زندان اداره ثبت
دراداره ثبت زنداني براي كسانيكه بمناسبت عدم پرداخت ديون خود زنداني مي گردند وجوددارد ، ضمنا بايدمتذكر شد كه بنگاه راه آهن وگمرك نيز زندان مخصوص براي خود ساخته اند.
2- وضع زندان درشهرستانها
زندانها درشهرستانها بيشتر درخانه هاي قديمي مستقراست، اين ساختمانها براي اين منظور اجاره يا خريداري شده اند.
طبق طرحي كه چند سال پيش تهيه گرديد ه دراكثر مراكز استان زندانهائي مدرن بايد ايجاد گرددخوشبختانه تاكنون درچند مراكز استان بوضع رقت بارزندانهاي قديم خاتمه داده شده وزندانهاي نسبتا مدرن ومجهز ساخته شده است كه تااندازه اي مجرمين ومحكومين از نظر جرمي كه مرتكب شده اند تقسيم بندي شده ونيز ازنظر بهداشتي وآموزشي وتربيتي بوضع آنها توجه شده است.دركرمانشاه نيرزندان جديدي درحال ساختمان ميباشد
***********
ازآنچه تاكنون درباره جنبه تاريخي مجازات ، سيستم هاي مختلف زند
زندان دركشورهاي مختلف نگاشته شد چنين ميتوان نتيجه گرفت كه
امروزهدف از مجازات وطرز اجراي آن درباره مجرمين يا سابق كاملا
تفاوت دارد زيرا درحال حاضر بعلت ازدياد تبهكاران ومجرمين و
كيفيت ارتكاب جرم ازطرف آنها وخطري كه براي اجتماع دارند،
تحول اساسي درطرز تفكر علماي حقوق، مربيان امور تربيتي و
اجتماعي ومكاتب مختلف جزائي وقانونگزاران كشورهاي مترقي
ومسئولين دستگاههاي قضائي ممالك پيشرفته درباره مبارزه با
مجرمين بوجود آمده است زيرا همه معتقدند مجرم رابايد بعنوان
يك بيمارشناخت وازطريق آموزش وتربيت ومعالجه اورا اصلاح نمود
ونبايد مانند سابق با روشهاي غير انساني وخشن ومجازاتهاي شديد و
بدون اثر بيماري آنان را تشديد كرد وباروحيه اي خطرناكتر باجتماع
بازگرداند بهمين جهت درزمان حاضر مفهوم زندان قلعه محدود و
مستحكمي نيست كه عده اي را بنام زنداني دراطاقهاي تنگ وتاريك
وبطور دسته جمعي زنداني نمود ودرباره آنها مجازاتهاي شديد اعمال
نمود، بلكه امروز زندان يك موسسه تربيتي وآموزشي ودرماني است
كه با توجه به شخصيت ونوع جرم وسن مجرمين آنها را درزندانهاي
مخصوص نگهداري وبااجراي برنامه هاي اصولي درتربيت واصلاح
آنان همانطوريكه قبلا شرح داده شد كوشش مينمايند.
+ نوشته شده در سه شنبه بیستم شهریور ۱۳۸۶ ساعت 14:9 توسط علیرضا
|